Logo Heemschut
Commissie Gelderland

Nijmegen Steenfabriek Ooijpolder

Bond Heemschut zet zich al meer dan 100 jaar in voor het behoud van cultureel erfgoed

Hoe past een monumentale pijp in een toekomstige woonwijk?                        

3 december 2022 – Door deze enorme pijp trok de rook van miljoenen bakstenen over de Waaldijk van Ooij bij Nijmegen. Stenen die onder deze pijp van 60 meter hoog in grote ovens van klei tot steen werden gebakken. De ovens zijn vervallen maar de pijp is gerestaureerd en gemeentelijk monument, herinnerend aan een belangrijke steenindustrie.
Het terrein van de voormalige steenfabriek is acht hectare groot. De bestemming wordt gewijzigd naar wonen, er is plaats voor circa 200 woonhuizen. Heemschut en betrokken erfgoedorganisaties werken mee aan de ontwikkeling met als insteek, hoe blijft deze belangrijke industriële geschiedenis zichtbaar en behouden?  

Heemschut heeft bij de gemeente Berg en Dal hiertoe een aanvraag voor de monumentenstatus ingediend, waardoor het voortbestaan van de overblijfselen in de nieuwe woonwijk beter kan worden gewaarborgd. Het gaat om de ovens, de locomotievenloods en de restanten van het smalspoor waarover het transport van klei en stenen plaats vond. Het zijn restanten die herinneren aan de rijke historie van de steenindustrie in het rivierenlandschap.

Het terrein is sinds vorig jaar eigendom van projectontwikkelaar Schipper Bosch uit Amersfoort. Die wil het industriële erfgoed restaureren en verantwoord met een passende herbestemming integreren in de nieuwe woonwijk. De nadruk ligt op laagbouw in een parkachtige omgeving.

Er zijn workshops gehouden in samenwerking met Heemschut en de Stichting Industrieel Erfgoed Gelderland-Flevoland (SIEGF). Ook is er overleg en samenwerking met de stichting Van Steen en Natuur, die al langer waakt over het erfgoed ter plaatse.

De discussie spitst zich toe op de ovens, hierop waren aanvankelijk drie lagen appartementen geprojecteerd met op de bovenste laag een plat dak als afsluiting. De erfgoedorganisaties vinden het belangrijk dat het ovencomplex wordt gerestaureerd maar minder hoog bebouwd en weer, net als vroeger, een hellend dak krijgt met overstekken. Zo’n oplossing roept meer de sfeer op van het oorspronkelijke ovencomplex.
Inmiddels is er een alternatief met het gewenste hellende dak, maar nog wel met drie etages aan appartementen. Dat vinden de erfgoedbeschermers nog steeds te hoog, te overheersend en niet passend in het landschap achter de Waaldijk.

Heemschut en SIEGF pleiten bovendien voor het handhaven van de zichtlijn tussen voormalige vlamoven en de droogloods om te voorkomen dat de woningbouw dit verstoort. Dat zou de herinnering en beleving aan het vroegere productieproces te veel verstoren, zo vinden zij.

Het fabrieksterrein rond de oven was jarenlang in gebruik bij Reomie, een bedrijf dat de loodsen uit de jaren zeventig gebruikte voor de opslag en verkoop van afgedankte legertrucks en ander rollend materieel, afkomstig van de in Duitsland gelegerde Amerikaanse strijdkrachten.

Foto’s Rob Lureman, Doetinchem, tekst Rob Lureman en Han van der Lans

Bescherming gevraagd voor gebouwen van voormalige steenfabriek De Ooij

27 november 2022 – Heemschut schrijft een brief naar de gemeente Berg en Dal met het verzoek de gebouwen op het terrein van de voormalige steenfabriek De Ooij te beschermen.

Aan: College van Burgemeester en Wethouders
en de Gemeenteraad van Berg en Dal

Geacht College,

Door omstandigheden is het niet mogelijk gebleken u onze Zienswijze m.b.t. de voorgestelde woningbouwplannen op het (voormalige) terrein van Reomie in Ooij, gemeente Berg en Dal, in een vroeger stadium te doen toekomen. Daarvoor onze verontschuldiging.

Omdat de voorgenomen planontwikkeling aldaar t.b.v. woningbouw mogelijk ten koste zal kunnen gaan van het behoud van een aantal belangrijke relicten uit de periode dat op dit terrein steenfabriek DE OOIJ, was gevestigd, verzoekt Erfgoedvereniging Heemschut-Gelderland u een aantal van deze objecten te willen beschermen door ze te plaatsen op de gemeentelijk monumentenlijst van Berg en Dal.
Dit mede gezien de grote cultuurhistorische waarde van het terrein met objecten uit het industriële tijdperk van de 19e en 20e eeuw.
Wij verzoeken u bovendien een waardestellend onderzoek naar het terrein en genoemde objecten uit te laten voeren.

Indachtig onze doelstelling, waardoor Heemschut als belanghebbende dient te worden aangemerkt, ondersteunen wij in deze het verzoek van de Stichting Van Steen en Natuur en van de Stichting Industrieel Erfgoed Gelderland tot aanwijzing in concreto van de vlamoven en de locomotievenlood, het smalspoor en de haaghut.

Vervolgens vraagt Heemschut, in navolging van de Stichting Van Steen en Natuur, uw aandacht voor de ontwikkeling van een integraal beleid m.b.t het bewaren van het rijke steenfabrieks- landschap in de voormalige gemeenten Ubbergen en Millingen aan de Rijn.
Dit aan de hand van het in 2002 verschenen rapport ‘Ruimte voor cultuur’ van de RCE en de doctoraalscriptie van drs. Hylke Rodenburg uit 2007. Uit beide stukken blijkt dat het hier gaat om een zeer rijke verzameling industrieel erfgoed uit de steenfabricage-periode in deze beide (voormalige) gemeenten. Veel daarvan is inmiddels helaas verdwenen of dreigt verloren te gaan.

Reden te over om, zo mogelijk op korte termijn, over te willen gaan tot het opzetten van een integraal beleid – dit in samenwerking met het Rijk, de Provincie Gelderland, de gemeente Nijmegen en de RCE.

Graag zijn wij bereid met u van gedachten te wisselen over de opzet van een dergelijk beleid. Mogelijk kan de (inmiddels verworven) expertise van beide boven genoemde Stichtingen en die van Heemschut u daarbij van dienst zijn.

Met vriendelijke groet,
Erfgoedvereniging Heemschut Commissie Gelderland

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.